Tên thân mật là Roby, anh có biệt danh là “Mái tóc đuôi ngựa thần thánh”, vì mái tóc xoăn đen dài giống đuôi ngựa và tài năng bóng đá thiên bẩm. Có thể nói, cuộc đời cầu thủ của anh thật sự đặc biệt, có thể viết thành được một cuốn tiểu thuyết ăn khách. Anh là số 10 đích thực cuối cùng của bóng đá hiện đại.

Có người nhận xét rằng, nếu anh sinh ra ở Brasil thì biết đâu sự nghiệp của anh còn rực rỡ hơn cả Pele. Với đội bóng màu Thiên thanh, anh như một hiện tượng đặc biệt, một nghệ sĩ thực thụ, với lối chơi hoa mỹ và đẹp mắt, khác xa với triết lý phòng thủ khoa học của người Ý. Bởi vậy, mặc dù tài năng có thừa nhưng con đường sự nghiệp của anh luôn chông gai và gập ghềnh, nhất là với đội tuyển quốc gia. Chỉ nói một câu, anh thật sự vô duyên với những danh hiệu cùng đội tuyển. Định mệnh bắt anh phải bị "hắt hủi".

Thăng trầm cùng các CLB Ý

Roberto Baggio được mệnh danh là "người phù thuỷ với quả bóng" bởi sự xuất hiện của tiền đạo có nghệ thuật rê bóng điêu luyện và kỹ xảo ghi bàn siêu đẳng này trong các CLB hàng đầu Italy như AC Milan, Inter Milan, Juventus, Fiorentina luôn là nỗi kinh hoàng cho đối thủ của họ. Trong thập niên 1990, ba lần khoác áo màu thanh thiên tại trận chung kết World Cup (các năm 1990, 1994 và 1998), hình ảnh "nghệ sĩ sân cỏ" với mái tóc đuôi ngựa có sức hút ghê gớm đối với toàn thế giới. Năm 1993, không ai khác ngoài Roberto Baggio giành danh hiệu Quả bóng châu Âu và đăng quang ngôi Cầu thủ của Năm do FIFA bình chọn.

Sinh ngày 18/2/1967 trong một gia đình có 8 người con tại thị trấn nhỏ Caldogno, phía Bắc Vicenza, cậu bé Roberto trải qua thời thơ ấu với niềm đam mê lớn dành cho đá bóng và lái xe mô tô hơn là học tập. Cứ mỗi buổi tối, cậu con trai của ông Fiorindo, chủ một cửa hiệu và bà nội trợ Matilde đều đặn xuất hiện ở sân bóng đá địa phương và tài năng "làm xiếc" với quả bóng cũng như cái cách học trò ông Gian Pero Zenere ghi bàn giòn giã đã lọt vào "mắt xanh" của một người chuyên săn cầu thủ. Cậu đã được giới thiệu vào chơi cho CLB Vicenza với giá 500 USD. Năm đó, Roberto tròn 15 tuổi.

Roberto có sự khởi đầu chậm ở Vicenza nhưng khi HLV mới, ông Bruno Giorgi trở về, cơ hội toả sáng của anh đã lớn dần. Cầu thủ trẻ có phong độ nổi bật đã góp phần đáng kể đưa Vicenza từ giải Serie C1 lên chơi ở giải Serie B. Năm 1985, Baggio chuyển sang chơi cho CLB giải Serie A Fiorentina và sau một năm trình làng giải đấu danh giá nhất Italy, anh ghi bàn thắng đầu tiên vào ngày 10/5/1987 trong trận Fiorentina gặp Napoli, dù lúc đó chấn thương đầu gối vẫn chưa lành hẳn… Với 9 bàn thắng ấn tượng trong mùa giải năm đó, Baggio được mời vào đội tuyển quốc gia thi đấu cùng Hà Lan tại Rome năm 1988 và hai năm sau, tên anh đã xuất hiện trong danh sách đội hình đội tuyển quốc gia tham dự World Cup 1990 tại Italy.

Khi Baggio đã trở thành một phần trong đội bóng Fiorentina, các cổ động viên của họ đã mất ít nhất hai ngày để "thích nghi" với thông tin anh đầu quân sang Juventus FC với cái giá kỷ lục – 17 triệu USD. Và có một giai thoại đáng nhớ về anh trong trận đấu giữa Juve và Fio vào mùa bóng ngay sau khi anh rời Fio. Baggio đã từ chối đá quả penalty cho Juve trong niềm xúc động của các tifosi Fiorentina. Họ chợt nhận ra rằng họ không hề tiếp tục thù ghét anh, cho dù lòng trung thành với CLB không cho phép họ tha thứ khi thần tượng của họ rời đội bóng ra đi. Từ nửa đầu thập niên 1990, những gì cầu thủ cao 1m74 trình diễn ở CLB của HLV Vicini đã khẳng định anh là một trong những cầu thủ xuất sắc của Serie A.

Năm 1995, anh truyền cảm hứng cho Juve giương cao chiếc Cup vô địch Serie A. Những chiến thắng của Juve khi đó luôn được thắp sáng nhờ niềm cảm hứng mang tên Baggio. Với 78 lần lập công trong 141 lần khoác áo Juve, Baggio đã làm nổ tung cầu trường với những bàn thắng đẹp mê hồn. Lịch sử đáng tự hào của lão bà Turin chưa bao giờ thiếu đi những tiền đạo nổi danh. Những Bettega, P.Rossi, Del Piero, Trezeguet... sẽ mãi được tung hô như những người hùng trước khung thành, những sát thủ thực sự của đội bóng. Có lẽ Roby cũng vậy, nhưng không chỉ có thế và sẽ theo một cách đặc biệt hơn. Bởi anh là duy nhất!

Tháng 3/94, trong cuộc đối đầu giữa Juve với Fio, một cuộc đổi ngôi giữa hai vì sao lớn: Baggio và Del Piero đã diễn ra. Trận đấu ấy, Roby bị chấn thương nên Alex được đá chính và đeo chiếc áo số 10 của người tiền nhiệm. Rồi Alex lập hattrick, như báo hiệu sự ra đời của một ngôi sao mới và cũng là khép lại một quá khứ vinh quang của Roby với Juve. Anh ra đi không lâu sau đó, nhường chỗ cho Del Piero, trong cuộc chuyển nhượng đậm tính liên minh chính trị giữa Juve và Milan. Anh rời Juve để đến Milan, để lại quãng đời tươi đẹp nhất của mình ở lại Delle Alphi.

Với chiếc cúp C3 giành được cùng Bà đầm già và cú đúp QBV Châu Âu & TG năm 1993, Roby dường như đã có tất cả. Anh không có gì phải luyến tiếc cả. Nhưng với nhiều CĐV của Juventus, sự ra đi của anh đã để lại chút gì đó hụt hẫng và trống trải vô cùng. Họ nhớ những bàn thắng huyền ảo của anh, những giây phút kì diệu mà anh đã tạo nên, nhớ da diết đôi mắt ưu tư phảng phất nét trắc ẩn.

Đó cũng là năm anh chuyển sang CLB AC Milan để rồi, một năm sau đó, anh bước lên bục vinh quang cùng đội bóng thành Milan trong cuộc chinh phục Serie mùa bóng 1995-1996. Lại thêm một sự nuối tiếc cho các tifosi của AC Milan khi anh đồng ý đặt bút ký hợp đồng với Bologna F.C. năm 1997 rồi đến Inter Milan năm 1998. Tại giải đấu lớn nhất thế giới năm 1998 ở France, Baggio chính là người đã thực hiện cú phạt đền đẹp mắt trong trận gặp Chile ở vòng tứ kết. Ngày 14/9/2000, Baggio chính thức trở thành "người nhà" của CLB Brescia và đối với giới hâm mộ CLB hiện đang xếp hạng 10 Serie này, thủ quân Baggio chính là người "thắp lửa" cho đội bóng của họ...

Ba mùa World Cup buồn

World Cup 1990 tổ chức tại Italia và là đầu tiên Baggio được tham dự trong màu áo đội tuyển quốc gia.

Mặc dù nhận được nhiều sự kỳ vọng nhưng trong hai trận đấu đầu tiên (thắng Áo và Mỹ cùng với tỷ số 1-0), Baggio chỉ ngồi trên ghế dự bị. Ngay sau đó, HLV Azeglio Vicini đã có sự thay đổi cần thiết là tung anh vào sân để tăng thêm sức mạnh cho hàng công. Đội quân thiên thanh chơi với hai mũi nhọn Schillaci và Baggio ở trận đấu thứ ba gặp Tiệp Khắc (nay là Cộng hoà Séc và Xlôvakiva) và giành thắng lợi 2-0, Baggio có được bàn thắng đầu tiên tại World Cup.

Italia lọt vào vòng hai gặp Uruguay - đội bóng đã vô địch World Cup lần đầu tiên năm 1930. Đội quân áo thiên thanh dễ dàng đánh bại nhà cựu vô địch để có mặt tại vòng 3, gặp Ireland và thắng 1-0. 

Ở vòng bán kết, Italia phải vượt qua đội bóng cực mạnh đến từ Nam Mỹ - Argentina - đương kim vô địch World Cup năm 1986 với Maradona trong đội hình. Italia khởi đầu suôn sẻ và vượt lên dẫn trước nhưng tai hoạ bắt đầu giáng xuống đội chủ nhà khi đối phương có bàn gỡ hoà từ cú lao người nhanh như chớp của “mũi tên vàng” Caniggia.
Sau 120 phút, vẫn không có thêm bàn thắng và số phận của cả hai đội được định đoạt bằng những loạt “đấu súng” trên chấm 11m. Dẫu cho Baggio phải miễn cưỡng sút một quả penalty và ghi bàn nhưng Italia đã gục ngã trước đội quân “thánh chiến” đến từ xứ sở điệu Tango.

Mang trên mình danh hiệu cầu thủ xuất sắc nhất thế giới và xuất sắc nhất châu Âu năm 1993, Baggio hăm hở cùng Italia đến Mỹ để bắt đầu cho một cuộc trường chinh mới tại World Cup 1994.

Dẫu Italia vượt qua vòng đấu đầu tiên, nhưng với phong độ không tốt, vượt qua vòng hai thực sự là thử thách không nhỏ cho Baggio và đồng đội. Khi họ gặp Nigeria, hầu hết những người hâm mộ trên thế giới đều “đặt cửa” cho đội bóng châu Phi.

Bị dẫn trước một bàn, họ đã tưởng như bị đối thủ bỏ lại ở lại phía sau. Nhưng Baggio đã “cứu” Italia bằng bàn thắng ở phút 88. Phút thứ 102, Italia được hưởng quả phạt 11m và Baggio đã thực hiện thành công.

Lọt vào vòng 3, Italia gặp Tây Ban Nha. Baggio đưa Italia vượt lên nhưng Tây Ban Nha đã gỡ hoà bằng một bàn thắng đầy may mắn. Khi trận đấu đang trôi nhanh về những phút cuối. Signori chuyền một đường bóng cực đẹp cho Baggio và anh đã hạ gục thủ thành đối phương.

Trận bán kết hứa hẹn không dễ dàng khi đối thủ của họ là “những bông hoa hồng” Bulgaria - đội bóng đã đánh bại Pháp để lọt vào World Cup, và chấm dứt giấc mơ của đương kim vô địch Đức ở tứ kết. Italia thắng 2-1 nhưng phải trả giá quá đắt - Baggio bị chấn thương ở chân.

Italia phải vượt qua Brazil nếu muốn giành chức vô địch World Cup lần thứ 4. Trong trận đấu này, Baggio chơi không tốt bởi thời tiết quá nóng, làm chấn thương của anh thêm trầm trọng. Tuy vậy, cũng như Italia, Brazil không thể ghi được bàn sau 90 phút rồi 120 phút thi đấu. Và một lần nữa, những chàng trai thiên thanh phải bước vào loạt sút luân lưu đầy may rủi. Italia đã gục ngã trước người Argentina sau những quả 11m. Baresi đá hỏng, đến lượt Massaro cũng không thành công, còn Baggio thì đá ra ngoài...

Trước World Cup 1998, trong trái tim và suy nghĩ của Baggio chỉ có một điều duy nhất: “Phải đến nước Pháp”. Khi Italia chơi trận đầu tiên với Chile, Baggio có mặt trong đội hình xuất phát do Del Piero chưa hoàn toàn bình phục chấn thương. Trận mở màn hai đội hoà 2-2, Baggio đã ghi bàn ở những phút cuối cùng.

Trận đấu thứ hai gặp Cameroon, mặc dù không có được phong độ tốt nhất, Baggio vẫn ghi bàn bằng pha đánh đầu, giúp Italia thắng 3 - 0.

Trận đấu cuối cùng tại vòng bảng, Italia gặp Áo. Giữa hiệp hai, Baggio vào sân thay cho Del Piero. Vài phút trước khi trận đấu kết thúc, anh phối hợp đẹp mắt với Inzaghi rồi ghi bàn. Mọi thứ đã quá muộn với Áo dù họ được hưởng một quả phạt đền chỉ sau bàn thắng của Baggio một phút. Italia lọt vào vòng hai với tư cách đội bóng đứng đầu bảng B.
Italia gặp Na Uy, đội bóng xếp thứ hai sau Brazil tại bảng A. Huấn luyện viên Cesare Maldini bố trí đội hình với cặp tiền vệ trung tâm là Di Biagio và Moriero, trên hàng công là Vieri và Del Piero. Với đội hình đó, Baggio đành nhìn đồng đội thi đấu từ băng ghế dự bị. Anh không ra sân một phút nào; Italia đã thắng 1-0 và lọt vào vòng tứ kết.

Sau chiến thắng trước Na Uy, đối thủ của Italia là Pháp. Casare Maldini tiếp tục để Vieri và Del Piero chơi trên hàng công. Nhưng thời gian này, Del Piero không chơi tại vị trí này ở Juventus và cũng không có sự phối hợp tốt với Vieri trong hiệp thi đấu thứ nhất. Roberto Baggio - người anh hùng của Italia vẫn bị giam trên băng ghế dự bị đã bắt đầu khởi động. Anh được tung vào sân và Italia bắt đầu có một vài tình huống kiểm soát lại thế trận.

Tuy nhiên, không có đội nào ghi được bàn thắng sau 90 phút, rồi 120 phút thi đấu. Hai đội phải bước vào loạt sút luân lưu để phân định thắng thua. Sau cú sút chính xác của Zidane, Baggio nhặt lấy quả bóng rồi từ từ tiến về phía trước khung thành Bathez. Anh đã xoá sạch những ký ức buồn tại Mỹ 4 năm trước bằng một cú sút luân lưu thành công trong trận đấu này. Nhưng Italia lại thua sau loạt sút luân lưu, đó cũng là lần thứ 3 liên tiếp những quả luân lưu đã cướp đi giấc mơ vô địch World Cup của họ.

Năm 2002 Trapattoni đem đoàn quân màu Thiên Thanh đến Nhật Bản và Hàn Quốc và trong danh sách 23 tuyển thủ không có cái tên “Roberto Baggio” bất chấp một sức ép kinh khủng trên toàn đất nước Italia yêu cầu anh phải được có mặt trong đội tuyển. Và lúc đó phong độ của anh ở CLB còn rất tốt, khát khao được gia nhập đôi tuyển vẫn còn cháy bỏng trong anh. Nhưng Trap đã từ chối.

Nhà thơ Baggio

Baggio đã có một sự nghiệp lẫy lừng, được tôn vinh và yêu mến ở khắp thế giới, nhưng bản thân anh không thấy hạnh phúc đến thế. Là tên tuổi lớn duy nhất từng chơi cho cả 3 đội bóng lớn nhất Italy (Juve, Milan, Inter), nhưng sau Juventus, anh không sống được ở một CLB lớn nào nữa, mà chỉ tỏa sáng ở những đội bóng nhỏ, như Bologna, Brescia. Không ai ở Italy quên được câu nói của Tabarez, HLV Milan, khi đẩy anh sang Bologna: “Trong bóng đá hiện đại làm gì có chỗ cho các nhà thơ”. Ấy vậy mà "nhà thơ" Baggio đã ghi 205 bàn ở Serie A. Cũng không ai không nhớ đến Baggio, dù anh với 56 trận cho đội tuyển Italy, thậm chí còn chơi ít hơn 4 trận so với người cùng họ với mình, Dino Baggio, một tiền vệ phòng ngự có lối chơi chặt chém và dũng cảm hơn là lãng mạn.

Nền bóng đá nào cũng cần những Baggio, cần rất nhiều Dino và một số ít Roberto. Roberto Baggio gặp rất nhiều trắc trở chính bởi anh quá lãng mạn. Ông chủ Juve, Agnelli còn gọi anh là "con thỏ ướt át" (coniglio bagnato). Nhưng chính vì thế, các tifosi càng yêu anh, nhớ anh nhiều. Vì họ hiểu "cuộc sống luôn cần bánh mì để ăn cho no bụng, nhưng sẽ ngon hơn nhiều nếu phết thêm vào đó một lát mứt ngọt ngào…"

Thánh Johan Cruyff từng nhận xét về Baggio: "Baggio là một pháp sư. Một trong những thi sĩ cuối cùng còn lang thang trên sân cỏ. Anh là sự phản bác hay nhất cho những ai nghĩ rằng nước Ý chỉ sinh ra những hậu vệ vĩ đại. Baggio chính là cầu thủ phóng túng nhất Thế giới". Lời ngợi ca của Thánh Cruyff đã đủ để nói lên vẻ đẹp tài hoa trong đôi chân thi sĩ của Roby.

Thật vậy, anh là một trong số ít những cầu thủ có khả năng tạo nên sự khác biệt và những điều kì lạ trong một trận đấu. Phong cách của anh, lối chơi mà anh thể hiện, rất khó để tả thành lời. Nó đầy sáng tạo, nhiều đam mê và cũng thật truyền cảm. Theo dõi một trận đấu có Baggio như đang xem một bức tranh động vậy, mềm mại và vẫn đầy ắp lửa nhiệt huyết. Anh như khơi dậy lên trong tâm hồn mọi người một vẻ đẹp thực thụ và vẹn nguyên nhất của bóng đá.

5/2004 Giã từ sân cỏ

"Đây là một khoảnh khắc xúc động và tuyệt vời". Huyền thoại bóng đá Italy Roberto Baggio đã nghẹn ngào nói giữa tiếng vỗ tay của các cầu thủ hai đội Brescia, AC Milan và hơn 80.000 tifosi (người hâm mộ) trong sân vận đông San Siro. Cuộc so tài giữa hai CLB ở vòng 34 giải Serie A hôm 16/5 chính là trận đấu cuối cùng trong sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp của "Tóc đuôi ngựa thần kỳ" này.

Sân vận động San Siro hôm đó tràn ngập biểu ngữ như "Baggio, một huyền thoại, một thực tế", "Trong 20 năm qua, anh là thần tượng của cả thế giới". Những tiếng gọi "Baggio, chúng tôi yêu anh" vang lên cả một góc trời… "Hôm nay, lại một lần nữa tôi hiểu rằng sự nghiệp cầu thủ 21 năm qua của tôi không bao giờ vắng bóng các cổ động viên. Họ thực sự là những người bạn đồng hành trung thành", Baggio xúc động phát biểu khi đôi mắt đã đỏ hoe... Tháng trước, anh cũng đã chính thức nói lời chia tay đội tuyển quốc gia sau trận giao hữu hòa 1-1 với Tây Ban Nha tại Genoa.

Trong trận đấu cuối cùng của mình, Baggio không ghi được bàn thắng nào nhưng đã để lại dấu ấn đậm với đường chuyền thông minh góp phần vào bàn thắng của đồng đội Matuzalem. Và dù cuối cùng, Brescia chịu thua 2-4 trước tân vô địch AC Milan, nhưng trận đấu vẫn là một kỷ niệm không thể nào quên với Baggio. Hơn nữa, bàn thắng thứ 45 cho Brescia tại Serie A (bàn thắng thứ 205 trong 452 trận ở Serie A) trên sân Rigamonti vừa qua đã đưa anh vào lịch sử CLB với tư cách cầu thủ ghi nhiều bàn nhất cho đội bóng ở giải vô địch quốc gia.

Roby bây giờ

Sau khi giã từ bóng đá anh trở thành một ông bố và một người chồng gương mẫu. Công việc chính của anh là: dẫn vợ đi siêu thị, đưa con đi học, chăm sóc cây cỏ và nghiên cứu đạo Phật…Đồng thời thỉnh thoảng đi đến các nước chậm phát triển, vì anh là Đại sứ của FAO.

Tuy nhiên, nỗi ám ảnh lớn nhất của Baggio vẫn là cái chấm phạt đền oan nghiệt trên đất Mỹ cách đây 13 năm, nơi Italia gục ngã trước Brazil sau quả penalty vô duyên của người được kỳ vọng và yêu quý nhất lúc đó, Roberto Baggio. “Nếu có một điều tôi muốn xóa sạch dấu vết khỏi cuộc đời mình thì đó chính là quả penalty ở Pasadena năm 1994”. Nhưng anh cũng nói thêm: "Tuy nhiên, đằng sau tất cả, điều mà tôi đạt được chính là ngày hôm nay. Tôi đã kết thúc sự nghiệp trong niềm vui khôn tả. Có nhiều lúc tôi cảm thấy rất khó khăn nhưng rồi, đó thực sự là những kỷ niệm đẹp của cuộc đời".                                                                                                                     Xuyến Chi - Tổng hợp